61. Ulusal Psikiyatri Kongresi Bildiri Özetleri
24 EKİM 2025, CUMA
18:15- 19:30 Şizofrenide Çocukluk Travması, Atıf Biçimi ve Perseküsyon Sanrısı Alt Tiplerinin Suç Profilleriyle İlişkisinin İncelenmesi: Adli Bir Bakış Açısı
Şizofrenide Çocukluk Travması, Atıf Biçimi ve Perseküsyon Sanrısı Alt Tiplerinin Suç Profilleriyle İlişkisinin İncelenmesi: Adli Bir Bakış Açısı
Işık Batuhan Çakmak1, Burcu Yatkın1, Eda Öztürk1, Hatice Çitfci2, Bengisu Çatlı2, Şahin Gürkan2, Erol Göka1
-
Daha fazla
1. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği, Ankara, Türkiye
2. Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği, Ankara, Türkiye
DOI: 10.5080/61upk.ozt239 Sayfa 189
Giriş: Şizofreni; sanrı, varsanı, düşünce bozukluğu ve işlevsellikte azalma ile seyreden kronik bir bozukluktur. Epidemiyolojik veriler, genel nüfusa kıyasla şizofrenide suç veya şiddet davranışı riskinin arttığını göstermektedir. Bu çalışmada, çocukluk çağı travmaları, atıf yanlılıkları ve persekütuar sanrı alt tiplerinin suç türleri ile ilişkisi incelenerek adli risk değerlendirmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Yöntemler: Çalışmaya, DSM-5e göre şizofreni tanılı, suç öyküsü olan 96 adli hasta dahil edilmiştir. Veriler; Sosyodemografik Form, Çocukluk Çağı Travmaları ÖlçeğiKısa Form (CTQ-SF), İçsel-Kişisel-Durumsal Atıflar ÖlçeğiTürkçe (IPSAQ-TR) ve Kötülük Görme ve Hak Edilmişlik Ölçeği (PaDS) ile toplanmıştır. Suçlar; kişilerarası saldırganlık/şiddet, mal varlığı/e ekonomik ve kuruma-sisteme yönelik suçlar olarak sınıflandırılmıştır. Etik onay Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan alınmıştır (TABED 2-25 892, 19.02.2025). Sonuçlar: Negatif kişisel atıf (p=0.049) ve kişiselleştirme yanlılığı (KY) puanları suç grupları arasında farklıydı; KY, kişilerarası saldırganlık/şiddet suçlarında daha yüksekti (p=0.040), ancak negatif kişisel atıflardaki fark ikili karşılaştırmalarda anlamlı değildi. Suç türü sanrı türleri (p=0.416), sanrı varlığı (p=0.583) ve Zavallı BenKötü Ben alt tipleri (p=0.405) ile ilişkili bulunmadı. Kötülük görme (p=0.570) ve hak edilmişlik (p=0.779) puanları da gruplar arasında değişmedi. Kendine zarar verme öyküsü olmayanlarda dışsallaştırma yanlılığı daha yüksekti (p=0.020). Suç türüne göre CTQ alt ölçekleri farklılık göstermedi. Ancak intihar girişimi öyküsü olanlar tüm CTQ alt ölçeklerinde, kötülük görme ve KY puanlarında daha yüksek skorlar bildirdi (tümü p < 0.05). Regresyon analizinde intihar öyküsünü yordayan tek değişken CTQ toplam puanıydı. Ayrıca fiziksel ihmal puanları, Kötü Ben grubunda diğer persekütuar sanrılılara göre daha yüksekti (p=0.024).
Tartışma ve Sonuç: Şizofrenide suç türlerini ayırt etmede sanrı içerikleri yönünden anlamlı fark olmamasına rağmen; atıf yanlılıkları, çocukluk travmaları ve intihar davranışının birlikte değerlendirilmesi adli risk analizini güçlendirebilir. Bulgular, Kötü Ben tipinin belirli çocukluk çağı travma öyküleriyle ilişkili olabileceğini ve düşük dışsallaştırma yanlılığının kendine yönelik zarar riskini artırabileceğini düşündürmektedir. Adli psikiyatride kapsamlı risk değerlendirmesi için klinik semptomların yanı sıra bilişsel ve yaşam öyküsü etmenleri dikkate alınmalıdır.
Anahtar Kelimeler: şizofreni, atıf biçimi, sanrı türü, adli psikiyatri, çocukluk travması