61. Ulusal Psikiyatri Kongresi Bildiri Özetleri
23 EKİM 2025, PERŞEMBE
14:00-15:15 Otizm Spektrum Bozukluğu Tanısı Olan Çocuk ve Ergenlerin Ebeveynlerinin Yaşam Deneyimlerinin Değerlendirilmesi
Otizm Spektrum Bozukluğu Tanısı Olan Çocuk ve Ergenlerin Ebeveynlerinin Yaşam Deneyimlerinin Değerlendirilmesi
Bari AY1
-
Daha fazla
1. Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
DOI: 10.5080/61upk.ozt172 Sayfa 89
Giriş: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), bireyin sosyal iletişim ve uyum becerilerini etkileyen nörogelişimsel bir bozukluktur. OSBli çocukların ebeveynleri, tanı sürecinden itibaren yoğun bakım, eğitim ve destek sorumlulukları üstlenmekte; bu durum yüksek stres, tükenmişlik ve ruh sağlığı sorunlarına yol açabilmektedir. Aile içi ilişkiler bu süreçten etkilenirken, bazı ailelerde dayanıklılığın arttığı da görülmektedir. Ebeveynlerin sürece uyumu, kullandıkları baş etme stratejilerine ve destek kaynaklarına erişimlerine bağlıdır. Bu nedenle, aile odaklı hizmet modelleri ve koruyucu ruh sağlığı politikalarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Yöntemler: Çalışma, Temmuz-Ağustos 2025 tarihleri arasında Karabük Eğitim Araştırma Hastanesinde yürütülmüş; OSB tanılı çocuk ve ergenlerin gönüllü ebeveynleri çalışmaya dâhil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik veri formu ve Otizm Aile Yaşantısı Anketi uygulanmıştır. Tüm katılımcılardan yazılı onam alınmış, çalışma etik kurul onayıyla (16.07.2025 tarihli ve 2025/2431 ) ve Helsinki Bildirgesine uygun şekilde gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar: OSB tanılı çocukların ebeveynlerinin Otizm Davranış Kontrol Listesi (ODKL) ortalama skoru 52,20±29,66 olarak bulunmuştur. Otizm Aile Yaşantısı Anketi alt ölçeklerinden Ebeveyn Olma Deneyimi (EOD), Aile Yaşamı (AY), Çocuk Gelişimi Kavrama ve Sosyal İlişkiler (ÇGKSİ) ve Çocuğun Belirtileri (ÇB) sırasıyla 27,09±8,53; 20,63±6,65; 37,52±8,63 ve 31,06±6,08 olarak saptanmıştır. AFEQ toplam skoru ise 115,63±23,32dir. ODKL ile EOD (r = 0,518, p < 0,001) ve AFEQ toplam skoru (r = 0,391, p=0,009) arasında anlamlı pozitif korelasyon bulunmuştur. AFEQ alt testleri ile toplam skor arasında ve alt testlerin kendi aralarında da pozitif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır.
Tartışma ve Sonuç: Çalışma bulgularına göre OSB tanılı çocukların çoğunluğunu erkekler oluşturmaktadır; bu sonuç literatürdeki cinsiyet dağılımı verileriyle uyumludur. Katılımcı çocukların büyük kısmı özel eğitim okullarına devam etmekte, geri kalanı ise özel alt sınıf ya da kaynaştırma öğrencisi olarak eğitim almaktadır. Otizm Aile Yaşantısı Anketi bulguları, ebeveynlerin orta-yüksek düzeyde zorluk yaşadığını göstermektedir. OSBli çocukların ebeveynlerinin, ebeveynlik yeterliği, sosyal yaşam ve günlük işlevsellik alanlarında zorlandıkları ve bu durumun yüksek stres düzeylerine yol açtığı saptanmıştır. Bu nedenle, OSBli bireylerin ailelerine yönelik psikososyal destek hizmetleri büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Otizm, Nörogelişim, Ebeveyn Olma Deneyimi