24 EKİM 2025, CUMA
16:45 - 18:00 Psikiyatride Yapay Zeka Kullanımına Dair Toplum Görüşleri
Psikiyatride Yapay Zeka Kullanımına Dair Toplum Görüşleri
Zeynep Yazıcıoğlu1, Jamal Hasanlı1, Gonca Aşut1, Orhan Murat Koçak1
-
Daha fazla
1. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı
DOI: 10.5080/61upk.ozt233 Sayfa 176
Giriş: Yapay zekâ (YZ), sağlık alanında tanı ve tedavi süreçlerinde hızla yaygınlaşırken, psikiyatri gibi mahremiyetin ve bireysel farklılıkların ön planda olduğu alanlarda daha temkinli karşılanmaktadır. Psikiyatride YZ; tanı destek sistemlerinden terapötik chatbot uygulamalarına, intihar riskinin öngörülmesinden tedaviye uyumun izlenmesine kadar geniş bir yelpazede kullanılma potansiyeline sahiptir. Ancak, bu teknolojilerin yalnızca teknik doğrulukları değil, toplumun güveni ve etik kaygıların giderilmesi de benimsenmeleri açısından kritik önemdedir. Ancak bu teknolojilere yönelik görüşlere dair literatür sınırlıdır. Çalışmamızda, YZ kullanımına ilişkin tutum, beklenti ve endişelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntemler: Temmuz-Ağustos 2025 tarihlerinde 18-65 yaş arasındaki kadın ve erkek katılımcılara, sosyal medya uygulamaları ve kartopu yöntemiyle ulaşılmıştır. Şiddetli bilişsel bozukluğu, demansı, okuma-yazma bilmemesi ve şiddetli ajitasyonu nedeniyle anketi dolduramayanlar dışlanmıştır. Sosyodemografik bilgi formu, yapay zekâya yönelik 5li Likert tipi tutum maddeleri ve senaryo temelli sorular çevrimiçi olarak uygulanmıştır. Başkent Üniversitesi etik kuruluna başvurulmuştur (KA-25/309). Veriler tanımlayıcı istatistiklerle analiz edilmiştir. Sonuçlar: Toplam 75 katılımcının %78,2si kadındır; %70i üniversite mezunudur. Yaş ortalaması 34,03 (± 11,9)tür. Katılımcıların %78,7si daha önce psikiyatrik tanı almamıştır. YZ kullanımına ilişkin %66,7si kendini yetkin hissetmezken, sadece %9,3ü yetkin olduğunu belirtmiştir. %5,3ü psikolojik sıkıntıda YZye başvurabileceğini, %29,3ü tanı amacıyla danışabileceğini ifade etmiştir. %14,7si tanı sürecinde YZye güvenirken, %65,3ü danışsa da güvenmediğini belirtmiştir. %69u veri gizliliğinden endişelidir. %22,7si doktorun YZ kullanmasının fayda sağlayacağını düşünürken, %33,3ü bunu hekim yetersizliğiyle ilişkilendirmiştir. %70i, YZnin artmasıyla psikiyatristleriyle daha az zaman geçireceklerinden endişelidir.
Tartışma ve Sonuç: Katılımcıların büyük çoğunluğu YZye temkinli yaklaşmakta; güven düzeyi düşüktür. YZnin psikiyatride kabul görmesi için etik, şeffaf ve hasta merkezli yaklaşımların geliştirilmesi önemlidir.Klinik dışı bireylerde YZye yönelik bilgi düzeyinin ve güvenin sınırlı olduğu görülmüştür. Bu durum, YZnin psikiyatride etkin ve güvenli biçimde benimsenebilmesi için toplum temelli bilgilendirme stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini düşündürmektedir. Ayrıca, psikiyatride YZ uygulamalarının insan etkileşimini azaltacağına dair endişeler, gelecekteki sistem tasarımlarında insan-merkezli ve hibrit yaklaşımların önemini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Yapay zekâ, Veri gizliliği, Toplum tutumları, Etik kaygılar, Psikiyatri
61. Ulusal Psikiyatri Kongresi Bildiri Özetleri