61. Ulusal Psikiyatri Kongresi Bildiri Özetleri
24 EKİM 2025, CUMA
14:00-15:15 Yaşam Biçimi Çok Boyutlu Envanteri (SMILE) Türkçe Sürümünün Bipolar Bozuklukta Geçerliliği ve Güvenilirliği
Yaşam Biçimi Çok Boyutlu Envanteri (SMILE) Türkçe Sürümünün Bipolar Bozuklukta Geçerliliği ve Güvenilirliği
Ceren Meriç Özgündüz1, Selin Uslu2, Cansu Özçeri2, İlkay Keleş Altun3, Beliz Naz Akyıldız3, Hidayet Ece Arat Çelik4, Melike Özmen4, Sinem Balaç5, Reyhan Nur Babalıoğlu5, Şevin Hun Şenol6, Sultan Ekinci7, Deniz Uraz Erarslan6, Ömer Aydemir2, Deniz Ceylan8
-
Daha fazla
1. Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, İstanbul
2. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, Manisa
3. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği, Bursa
4. Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, İstanbul
5. Koç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Nörobilim Programı, İstanbul
6. Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, İstanbul
7. Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Psikiyatri Kliniği, İstanbul
8. Mayo Clinic Psychiatry and Psychology Department, Rochester, Minnesota
DOI: 10.5080/61upk.ozt218 Sayfa 154
Giriş: Bipolar bozuklukta günlük etkinliklerde yaşanan zorluklara dair veriler artmaktadır. Fiziksel hastalıklar ve diğer ruhsal bozukluklarla yüksek eş tanı oranları da hastalık yükünü artırmaktadır. Bu veriler olumsuz sonuçların azaltılmasında etkili yöntemlere duyulan acil ihtiyaca dair farkındalığı ortaya çıkarmıştır. Bu açıdan günlük yaşamın farklı alanlarında görülen sağlıksız tutumlar; biriken zararlı etkileri sonucunda kalp-damar ve solunum sistemi hastalıkları, ölüm riskinde artış gibi kısa ve uzun vadeli sağlık sonuçlarını tetikleyebilir. Bipolar bozuklukta da belirtiler ve klinik gidişat ile sağlıksız tutumlar arasındaki yakın ilişkiyi gösteren kanıtlar mevcuttur. Bu çalışmanın amacı bipolar bozukluk tanılı bireylerde yaşam tarzı özelliklerini Yaşam Biçimi Çok Boyutlu Envanteri (SMILE) kullanarak değerlendirmek, sağlıklı kontrollerle karşılaştırmak ve ölçeğin güvenilirlik ve geçerliliğini ortaya koymaktır.
Yöntemler: Çalışmaya 109 ötimik dönemde bipolar bozukluk tanılı birey ve 105 sağlıklı gönüllü, toplam 215 katılımcı dahil edilmiştir. Birlikte geçerlilik için Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ) ve Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi (BRDG) kullanılmıştır. İstatistiksel değerlendirmede iç tutarlılık katsayısı, madde-toplam puan bağıntı katsayıları, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör çözümlemesi ve diğer ölçeklerle bağıntıları hesaplanmıştır. Araştırma, Koç Üniversitesi Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Protokol numarası: 2023.386.IRB2.080). Sonuçlar: Ölçeğin önce Türkçeye çevirisi, sonra İngilizceye geri çevirisi yapılmış ve çeviri ölçeği geliştiren yazar tarafından kabul edilmiştir. İç tutarlılık çözümlemesinde Cronbach alfa katsayısı 0.872 ve madde-toplam puan bağıntı katsayıları 0.180-0.552 arasında bulunmuştur. Açıklayıcı faktör çözümlemesinde beslenme, fiziksel aktivite, alkol ve madde kullanımı, sağlıklı uyku, stres yönetimi, sosyal destek ve çevresel etkenler alanlarını temsil eden 7 faktör elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör çözümlemesinde karşılaştırmalı uyum endeksi 0.745, tahminin ortalama karekök hatası 0.0645 olarak bulunmuştur. Birlikte geçerlilikte SMILE ölçektoplam puanı KİDÖ ve BRDG toplam puanları arasında istatistik yönden anlamlı negatif yönde ilişki saptanmıştır (sırasıyla r=-0,472; r=-0,603).
Tartışma ve Sonuç: Yaşam biçimini çok boyutlu değerlendiren SMILE ölçeğinin Türkçe sürümünün bipolar bozuklukta yeterli güvenilirlik ve geçerliliğe sahip olduğu gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, Yaşam Biçimi Çok Boyutlu Envanteri, SMILE ölçeği, geçerlilik, güvenilirlik