61. Ulusal Psikiyatri Kongresi Bildiri Özetleri
25 EKİM 2025, CUMARTESİ
18:15 - 19:30 Kanser Hastalarının Bakım Verenlerinin Bakım Yükü: Manevi İyilik Hali, Psikolojik Esneklik, Depresyon ve Anksiyete Arasındaki İlişki-Ön Bulgular
Kanser Hastalarının Bakım Verenlerinin Bakım Yükü: Manevi İyilik Hali, Psikolojik Esneklik, Depresyon ve Anksiyete Arasındaki İlişki-Ön Bulgular
Rümeysa Yeni Elbay1, Mehmet Emrah Karadere1, Ubeyd Turgut Demirel2, Ömer Yanartaş2, Kübra Sever1, Abdussamet Çelebi3, Nurgül Çelik2, Murat Sarı3, Mahmut Gümüş4
-
Daha fazla
1. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı
2. Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı
3. Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı
4. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi, Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı
DOI: 10.5080/61upk.ozt269 Sayfa 238
Giriş: Kanser, yalnızca hastayı değil, bakım sürecine katılan yakınlarını da etkileyen kronik bir hastalıktır. Uzun tedavi süreci ve belirsizlikler, bakım verenlerde yüksek bakım yüküne yol açabilmektedir. Çalışmalar genellikle bu yükü depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi ile ilişkilendirmiş, ancak manevi iyilik ve psikolojik esneklik gibi koruyucu faktörlere daha az odaklanmıştır. Bu araştırma, bakım yükü ile manevi iyilik, psikolojik esneklik, depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır.
Yöntemler: Çalışmaya, 18 yaş ve üzeri, aktif tedavi (kemoterapi, immünoterapi, hedefe yönelik tedavi vb.) gören kanser hastalarına birincil bakım veren gönüllüler dahil edilmiştir. Katılımcılar, Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi ve Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Kliniklerinden alınmıştır. Kanser türleri başlangıçta ayrılmamış, veriler toplandıktan sonra sınıflandırılmıştır. Değerlendirmede Sosyodemografik Veri Formu, Manevi İyilik Hali Ölçeği (FACIT-SP-12), Zarit Bakım Yükü Ölçeği, Kabul ve Eylem Formu (KEF-II), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS) ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Etik Kurul Karar Sayısı: 2025/11-14. Sonuçlar: Ön bulgularda, 1Temmuz 14 Ağustos 2025 tarihleri arasında 69 bakım verene ulaşıldı. Katılımcıların %65,2si kadındı, yaş ortalaması 46,28 (SD = 13,78) idi. Eğitim durumları incelendiğinde %27,5i ilköğretim, %20,3ü lise, %52,2si yüksekokul mezunuydu. Bakım yükü ile psikolojik esneklik (r = .256, p = 0.034), manevi iyilik hali (r = .422, p < 0.001) ve yaşam kalitesi (r = .330, p = 0.006) arasında negatif; depresyon (r = .512, p < 0.001) ve anksiyete (r = .451, p < 0.001) arasında ise pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptandı.
Tartışma ve Sonuç: Ön bulgular, psikolojik esneklik ve manevi iyilik düzeylerinin yüksek olmasının daha düşük bakım yükü ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu durum, söz konusu değişkenlerin potansiyel koruyucu faktörler olabileceğine işaret etmektedir; ancak korelasyonel tasarım nedeniyle nedensellik yorumu yapılamamaktadır. Araştırmanın ilerleyen aşamalarında örneklem büyüklüğünün artmasıyla elde edilecek veriler, bu ilişkilerin daha net ve güvenilir biçimde ortaya konmasına olanak sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: psikolojik esneklik, manevi iyilik hali, bakım yükü, kanser bakım veren