61. Ulusal Psikiyatri Kongresi Bildiri Özetleri
23 EKİM 2025, PERŞEMBE
13:15 - 14:00 Durdur/Başlat Kontrol Ölçeğinin Türkçe Geçerlik Ve Güvenilirlik Çalışması
Durdur/Başlat Kontrol Ölçeğinin Türkçe Geçerlik Ve Güvenilirlik Çalışması
Asiye Yüksel Ağargün1, Mehmet Yücel Ağargün2, Zahid Emre Kösecik2
-
Daha fazla
1. Boğaziçi Üniversitesi, GETEM, İstanbul
2. Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, İstanbul
DOI: 10.5080/61upk.ozt300 Sayfa 314
Giriş: Özdenetim, kişinin içsel tepkilerini değiştirme veya bastırmanın yanı sıra, istenmeyen davranış eğilimlerini (örneğin, dürtüler) kesintiye uğratma ve buna göre hareket etmekten kaçınma yeteneği olarak tanımlanabilir. Özdenetimin iki farklı şekilde işleyebileceği öne sürülebilir: dürtüsel davranışların engellenmesi (durdur-kontrol) ve hedefe yönelik davranışların başlatılması (başlat-kontrol). De Boer ve arkadaşları (2011), durdur ve başlat kontrolü ayrımını doğrulayarak Durdur/Başlat Kontrol Ölçeğini geliştirmiştir. Bu çalışmanın amacı, Durdur/Başlat Kontrol Ölçeğinin (DBKÖ) Türkçe formunun psikometrik özelliklerini incelemektir.
Yöntemler: Çalışmaya, Türkiyede yaşayan 1865 yaş arası toplam 240 katılımcı dâhil edildi. Örneklem, büyük oranda gönüllü üniversite öğrencilerinden oluşmaktaydı. Katılımcıların 137si (%57,1) kadın, 103ü (%42,9) erkekti. Katılımcıların yaş ortalaması 27,2 ± 8,1 idi. Psikiyatrik bir bozukluk tanısı, kötü fiziksel sağlık, belirgin hafıza ve öğrenme güçlükleri ile mevcut alkol veya madde kullanımı dışlama kriterleri olarak belirlendi. Etik kurul onayı (E 10840098-772.02-4608; 16.8.2022) alındıktan sonra çalışma tüm katılımcılara anlatıldı ve yazılı bilgilendirilmiş onamları alındı. Ölçek, katılımcılar tarafından birbirinden bağımsız şekilde iki farklı zamanda (ortalama iki hafta arayla) dolduruldu. Psikometrik özellikleri değerlendirmek için şu istatistiksel analizler yapıldı: iç tutarlılık (Cronbach alfa) ve test-tekrar test güvenirliği (eşleştirilmiş t-testi ve Pearson korelasyon analizi). Sonuçlar: Durdur ve Başlat Kontrol Alt Ölçeklerinin her ikisinin de iç tutarlılığı kabul edilebilir düzeyde bulundu (Cronbachs ? = .70 (Durdur), ? = .71 (Başlat)). Eşleştirilmiş t-testi, Zaman 1 ve Zaman 2deki tüm maddelerin puanlarının anlamlı düzeyde farklı olmadığını ortaya koydu. Ayrıca, durdur ve başlat toplam puanları da anlamlı farklılık göstermedi. Pearson korelasyon analizi, Zaman 1 ve Zaman 2deki tüm maddelerin birbirleriyle anlamlı şekilde ilişkili olduğunu gösterdi.
Tartışma ve Sonuç: Bulgularımız, DBKÖnün Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, bilişsel, duygusal ve davranışsal süreçler dâhil olmak üzere psikolojiyle ilgili alanlarda yapılacak çalışmalarda kullanılabileceği öngörülmektedir. Ayrıca, yeme bozuklukları, kişilik bozuklukları, dürtü kontrol bozuklukları ve dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğunda özdenetimle ilgili araştırmalarda yararlı olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Durdurma/Başlatma Kontrol Ölçeği, Özdenetim