61. Ulusal Psikiyatri Kongresi Bildiri Özetleri
23 EKİM 2025, PERŞEMBE
17:15-18:30 Antidepresan tedavisi altındaki hastalarda psikotroplara bağlı cinsel işlev bozukluğu ile sirkadiyen tercih arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Antidepresan tedavisi altındaki hastalarda psikotroplara bağlı cinsel işlev bozukluğu ile sirkadiyen tercih arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Esranur Aliefendioğlu1, Betül Kurt1, Sinay Önen1
-
Daha fazla
1. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi
DOI: 10.5080/61upk.ozt194 Sayfa 116
Giriş: Antidepresan tedaviye bağlı cinsel işlev bozukluğu(CİB), psikiyatride sık karşılaşılan ve hastaların yaşam kalitesini etkileyen bir yan etkidir. Ayrıca, bireylerin biyolojik saat tercihini yansıtan sirkadiyen tercih(kronotip), psikiyatrik hastalıkların gidişatı, semptom şiddeti ve tedaviye yanıt gibi birçok klinik parametre üzerinde belirleyici rol oynayabilir.Çalışmamızın amacı, antidepresan tedavi altındaki bireylerde sirkadiyen tercih ile CİB arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir.
Yöntemler: Kesitsel tasarımlı çalışmaya 1850 yaş arası, Depresif bozukluk veya Yaygın Anksiyete Bozukluğu tanısı ile en az 6 haftadır antidepresan (SSRI ve SNRI grubu) kullanan 57 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara Arizona Cinsel Yaşantılar Ölçeği(ASEX), Sabahçıl Akşamcıl Anketi(MEQ), Beck Depresyon Envanteri(BDE) ve Psikotroplara Bağlı Cinsel İşlev Bozukluğu Ölçeği(PCİBÖ) uygulanmış; veriler Spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir (Etik kurul karar no: 2024-TBEK 2025/08-11). Sonuçlar: Katılımcıların %61.4ü kadın, %38.6sı erkek, ortalama yaş 35.4 ± 1.2 yıl idi.Psikiyatrik hastalık süresi 52.2 ± 8.3 ay, antidepresan tedavi süresi 42.4 ± 8.2 hafta olarak bulundu. BDE-ASEX puanları arasında anlamlı pozitif korelasyon (r=0.453, p < 0.001), MEQ BDE arasında anlamlı negatif korelasyon (r=-0.423, p=0.001) saptandı. Yaşla MEQ (r=0.469, p < 0.001) ve PCİBÖ puanları arasında (r=0.338, p=0.010) pozitif korelasyon bulundu. Antidepresan tedavi süresiyle PİCİP toplam (r=-0.095, p=0.483), ASEX toplam (r=-0.102, p=0.451) ve MEQ toplam puanları (r=-0.155, p=0.250) arasında, MEQ toplam puanları ile PİCİP toplam (r=-0.055, p=0.685) ve ASEX toplam puanları (r=-0.249, p=0.062) arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon tespit edilememiştir.
Tartışma ve Sonuç: Sirkadiyen tercihle depresyon şiddeti arasında anlamlı ilişki bulunması, biyolojik ritmin duygudurum regülasyonu üzerindeki etkisini desteklemektedir. Depresyon şiddeti arttıkça akşamcıl kronotip özelliklerinin belirgin hale geldiği gözlemlenmiştir.Bu bulgu mevcut literatürle uyumludur. Antidepresanlarla ilişkili CİB ile sirkadiyen tercih arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Antidepresan tedavi süresinin psikotroplara bağlı CİB üzerindeki etkisi anlamlı bulunmamıştır. Yaşın ilerlemesiyle birlikte hem sabahçıl eğilimin hem antidepresanlara bağlı cinsel işlev bozukluğu puanlarının artması, yaş faktörünün klinik değerlendirmelerde dikkate alınması gerektiğini düşündürmektedir. Gelecek araştırmalarda, boylamsal tasarımlar ve farklı antidepresan gruplarının etkilerini inceleyen çalışmaların bu ilişkilerin nedenselliğini ortaya koymada yararlı olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: cinsel işlev bozukluğu, sirkadiyen tercih, kronotip, antidepresan tedavisi