61. Ulusal Psikiyatri Kongresi Bildiri Özetleri
24 EKİM 2025, CUMA
09:00- 10:15 Sosyal Medya Bağımlılığı Konulu Türkçe YouTube Videolarının Kalite, Güvenilirlik ve Bilimsel Doğruluk Açısından İncelenmesi
Sosyal Medya Bağımlılığı Konulu Türkçe YouTube Videolarının Kalite, Güvenilirlik ve Bilimsel Doğruluk Açısından İncelenmesi
Mahmut Selçuk1, Zekiye Ayça Ballı2
-
Daha fazla
1. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Fakültesi
2. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi
DOI: 10.5080/61upk.ozt203 Sayfa 133
Giriş: Problemli sosyal medya kullanımı (PSMK), ruh sağlığı, sosyal işlevsellik ve üretkenlik üzerinde olumsuz etkileri olan, giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunudur. YouTube, sağlık bilgileri için önemli bir kaynak olmakla birlikte, PSMK ile ilgili içeriklerin niteliği, güvenilirliği ve doğruluğu yeterince net değildir. Bu çalışma, sosyal medya bağımlılığına ilişkin Türkçe YouTube videolarının kalitesini, güvenilirliğini, anlaşılabilirliğini ve bilimsel doğruluğunu, geçerli değerlendirme araçları ve davranışsal bağımlılığa özgü bir kodlama çerçevesi kullanarak değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Yöntemler: 1 Mart 30 Nisan 2025 tarihleri arasında YouTubeda sosyal medya bağımlılığı ve problemli sosyal medya kullanımı anahtar kelimeleriyle sistematik bir tarama yapılmıştır. Tekrarlayan, reklam içerikli, ilgisiz veya Türkçe dışı içerikler çıkarıldıktan sonra 126 video analize dahil edilmiştir. İki psikiyatrist her videoyu bağımsız olarak Global Quality Scale (GQS), modifiye DISCERN (sağlık bilgisi güvenilirliği değerlendirme ölçeği), JAMA ölçütleri ve Görsel-İşitsel Hasta Eğitimi Materyalleri Değerlendirme Aracı (PEMAT-A/V) ile değerlendirmiştir. Ayrıca Griffithsin altı bağımlılık bileşeni (öncelik, duygu düzenleme, tolerans, yoksunluk, çatışma, nüks) ile işlevsel bozulma, eş tanılar, tedavi/başvuru bilgisi ve yanlış bilgilendirme unsurlarına dayalı Sosyal Medya Bağımlılığı Doğruluk Skoru (SMA-AS) geliştirilmiştir. Videolar, (psikiyatrist,psikolog,hekim),akademisyenler lisanslı sağlık çalışanları veya resmi kurumlarca hazırlanmışsa profesyonel olarak; diğerleri profesyonel olmayan olarak sınıflandırılmıştır. Sonuçlar: 126 videonun %52,4ü profesyoneldi. Profesyonel içerikler GQS (3,21 vs. 1,98), DISCERN (3,48 vs. 2,86), JAMA (ortanca 3 vs. 1), PEMAT-A/V (%74,3 vs. %62,1) ve SMA AS (6,2 vs. 3,4) skorlarında anlamlı derecede yüksek puan almıştır (tümü p < 0,001). Videoların yalnızca %18,3ü tüm bağımlılık bileşenlerini ele alırken, yanlış bilgilendirme profesyonel olmayan videoların %27,0unda görülmüştür. Video süresi GQS (? = 0,44) ve SMA-AS (? = 0,39) ile pozitif korelasyon göstermiş, etkileşim ölçütleri ile kalite arasında ise ilişki bulunmamıştır.
Tartışma ve Sonuç: Türkçe YouTube videolarının çoğu düşük-orta kalitededir. Profesyonel katkı güvenilirlik ve doğruluğu artırmaktadır. Dijital platformlar ile sağlık profesyonelleri arasındaki iş birliği ve standart kılavuzların geliştirilmesi, çevrimiçi içeriklerin halk sağlığı değerini güçlendirebilir. Bu yaklaşım, yanlış bilgilendirmeyi azaltarak toplumsal farkındalığı da artıracaktır.
Anahtar Kelimeler: Sosyal medya bağımlılığı, YouTube, İçerik analizi, Güvenilirlik, Bilimsel doğruluk
Anahtar Kelimeler: Sosyal medya bağımlılığı, YouTube, İçerik analizi, Güvenilirlik, Bilimsel doğruluk