61. Ulusal Psikiyatri Kongresi Bildiri Özetleri
26 EKİM 2025, PAZAR
09.00 - 10.15 Şizofreni ve Otizm Spektrum Bozukluğunda Zihin Kuramı Becerileri: Sosyal Biliş Film Testi ile Değerlendirme
Şizofreni ve Otizm Spektrum Bozukluğunda Zihin Kuramı Becerileri: Sosyal Biliş Film Testi ile Değerlendirme
Ceren Hıdıroğlu Ongun1, Serra Şandor2, Mehmet Can Tanfer3, Sena Gürkaş4, Simge Ece Erer5, İbrahim Emre Bora4
-
Daha fazla
1. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü
2. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü
3. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Psikoloji Doktora Programı
4. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı
5. Işık Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı
DOI: 10.5080/61upk.ozt284 Sayfa 259
Giriş: Sosyal biliş, hem şizofreni hem de otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı alan bireylerde bozulma gösteren bilişsel alanlardandır. Ancak bu iki klinik grubu yetişkinlikte sosyal bilişsel işlevler açısından karşılaştıran çalışmalar sınırlıdır. Şizofreni ve OSBde bu işlevlerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi, bu konunun ortak ve ayrışan mekanizmalarını daha iyi anlamaya ve bu hastalıklarda fenotipik düzeyde bir örtüşmeyi yansıtıp yansıtmadığına dair süregelen tartışmalara katkı sağlayabilir. Bu çalışmada (1) Sosyal Biliş Film Testi (SBFT) ile şizofreni ve OSB tanılı bireyler ile sağlıklı kontrollerin zihin kuramı (ZK) performansları karşılaştırılmış ve (2) ZK becerileri ile klinik değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir.
Yöntemler: Çalışmanın örneklemini DEÜ Psikiyatri Anabilim Dalında izlenen 29 OSB (n=29; 27 erkek), 30 şizofreni (n=30; 19 erkek) tanısı almış yetişkin ve 40 sağlıklı yetişkin (n=40; 31 erkek) oluşturmaktadır. Sosyal biliş SBFT ile; klinik belirtiler Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği(SAPS), Kısa Negatif Belirti Ölçeği(BNSS) ve Tanısal Otizm Spektrum Görüşmesi(DASI) ile değerlendirilmiştir. Etik onay, DEÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulunun 13.06.2023 tarihli, 15 sayılı kararıyla alınmıştır. Sonuçlar: Yaş açısından gruplar arasında fark [F(2,96)=16.12, p < 0.001] olup OSB grubu daha gençtir. Eğitim bakımından gruplar benzerdir. SBFT toplam puanı gruplar arasında farklı olup [F(2,94)=38.10, p < 0.001], sağlıklı bireylerde (Ort.=31.08) şizofreni (Ort.=20.47) ve OSB grubuna (Ort.=23.31) göre daha yüksektir. Azalmış ZK ve ZK yokluğu alt testlerinde anlamlı grup farkları saptanmıştır. Şizofreni grubunun azalmış ZK puanı OSBye göre daha yüksektir (p=0.038). Aşırı ZK bakımından gruplar benzerdir. Yaş ve cinsiyetin SBFT performansına etkisi yoktur (tüm p > 0.05). OSB grubunda azalmış ZK puanları DASI dil bozukluğu (r=0.474, p=0.009) ve DASI toplam puanı ile (r=0.403, p=0.03) anlamlı ilişkiler göstermiştir.
Tartışma ve Sonuç: Sonuçlar, zihinselleştirme eksikliğinin ve yokluğunun şizofreni ve OSBnin ortak bir özelliği olduğunu gösterirken bu bozulma şizofrenide daha belirgin düzeydedir. Şizofrenide azalmış ZK becerisinin klinik değişkenlerden bağımsız olması ve OSBde sözel iletişimdeki yetersizlikler ve hastalığın genel şiddeti ile olan ilişkisi ilgili literatür ışığında tartışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Sosyal Biliş, Sosyal Biliş Film Testi, Şizofreni, Zihin Kuramı