English
 
   
Araştırma Makalesi
HIV ile Yaşayan Kişilerde İçselleştirilmiş Damgalanma, Depresyon ve Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkiler

Muhammet SEVİNDİK, Arzu ALTUNÇEKİÇ YILDIRIM
Türk Psikiyatri Dergisi (2026) 37:161-169
DOI:
10.5080/u27864

[Geri]    [PDF]    [Summary]    [Yazara Mail]
ÖZET

Amaç: Bu çalışma HIV ile yaşayan kişilerde içselleştirilmiş damgalanma (İD) ve depresyon ile tedavi uyumu ve sağlıkla ilgili yaşam kalitesi (SİYK) arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır.

Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya, en az üç ay önce tanı almış ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan ardışık 75 HIV ile yaşayan kişi dahil edildi. Katılımcılar sosyodemografik veri formu, Berger HIV ile İlgili Damgalanma Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Modifiye Morisky Tedavi Uyumu Ölçeği ve Kısa Form-36/SİYK Ölçeğini doldurdu. Değişkenler arasındaki ilişkiler korelasyon analizleri ile değerlendirildi. SİYK alt ölçekleriyle ilişkili değişkenler çoklu doğrusal regresyon analizleri ile incelendi. İstatistiksel olarak p değeri <0,05 olduğunda anlamlı kabul edildi.

Bulgular: İD, depresif belirtilerle anlamlı ve pozitif (p =0,003), sosyal işlevsellik ve ağrı ile anlamlı ve negatif yönde korelasyonlar gösterdi. BDÖ puanı SİYK alt ölçeklerinin tamamı ile anlamlı ve negatif yönde ilişkili bulundu (p<0,001). Çoklu regresyon analizlerinde BDÖ tüm yaşam kalitesi alt ölçeklerinde anlamlı bir yordayıcı olarak saptanırken (p ≤ 0.01), İD doğrudan anlamlı bir yordayıcı olarak bulunmadı (p>0,05). Bootstrap yöntemiyle yapılan ileri analizlerde, İD ile SİYK alt ölçekleri arasındaki ilişkilerin depresyon düzeyi ile birlikte istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu.

Sonuç: Bu çalışmada HIV ile yaşayan bireylerde depresyon düzeyinin SİYK ile güçlü ve tutarlı biçimde ilişkili olduğu gözlendi. İD, yaşam kalitesiyle doğrudan ilişkili bulunmamakla birlikte, depresyon düzeyiyle birlikte değerlendirildiğinde anlamlı bir örüntü ortaya koydu. Bulgular, HIV ile yaşayan bireylerin klinik izleminde ruhsal belirtilerin ve damgalanma deneyimlerinin dikkate alınmasının önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Sözcükler: HIV, içselleştirilmiş damgalanma, depresyon, yaşam kalitesi, tedavi uyumu

Seres Yazılım