Amaç: Erken yaşam stresi, yetişkinlikte psikiyatrik bozukluklar için iyi bilinen bir risk faktörüdür; ancak altta yatan moleküler mekanizmalar henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmada, ergenlik döneminde başlayan kronik öngörülemeyen hafif stresin (KÖHS), ketamin ve fluoksetin uygulanan sıçanlarda anksiyete ve depresyon benzeri davranışlar ile hipokampal miR-34a, SIRT1, BDNF ve NLRP3 düzeyleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır.

Yöntem: Toplam 40 adet dört haftalık Wistar albino sıçan, kontrol, KÖHS, KÖHS+fluoksetin (FLU) ve KÖHS+ketamin (KETA) olmak üzere dört gruba ayrılmıştır. Kronik öngörülemeyen hafif stres altı hafta uygulanmış, fluoksetin (10 mg/kg, i. p.) ve ketamin (10 mg/kg, i. p.) son üç hafta verilmiştir. Davranış testleri 3. ve 6. haftalarda sükroz tercihi (SPT), açık alan (OFT) ve zorlu yüzme (FST) ile yapılmıştır. BDNF protein düzeyleri ELISA, miR-34a, SIRT1 ve NLRP3 gen ekspresyonu RT-PCR ile değerlendirilmiştir.

Bulgular: Fluoksetin ve ketamin, KÖHS’nin yol açtığı depresyon benzeri davranışları iyileştirmiştir. KÖHS, hipokampal BDNF düzeylerini düşürmüş ve miR-34a ekspresyonunu artırmıştır. Fluoksetin, miR-34a artışını tersine çevirirken SIRT1 ekspresyonunu ve BDNF düzeylerini artırmıştır. Ketamin davranışsal iyileşme sağlamasına rağmen BDNF, SIRT1 ve miR-34a üzerinde anlamlı değişiklik oluşturmamıştır. NLRP3 düzeyleri ise gruplar arasında farklılık göstermemiştir.

Sonuç: KÖHS, hipokampüste miR-34a/SIRT1/BDNF eksenini etkileyerek depresyon benzeri davranışlara yol açmaktadır. Fluoksetinin antidepresan etkileri bu eksenle ilişkiliyken, ketamin davranışsal etkilerini farklı ve muhtemelen hipokampus dışı mekanizmalar aracılığıyla gösteriyor olabilir. miR-34a, erken yaşam stresiyle ilişkili depresyon için potansiyel bir biyobelirteç olabilir.

Anahtar Sözcükler: Depresyon, erken yaşam stresi, fluoksetin, ketamin, miR-34a, SIRT1