English
 
   
Araştırma Makalesi
Şizofrenide Bağlanma: Zihin Kuramı, Çocukluk Çağı Travmaları ve Psikososyal İşlevsellik ile İlişkisi

Berkant SAĞIR, Bilge TARGITAY ÖZTÜRK, Cansu AYKAÇ, Köksal ALPTEKİN, , Berna Binnur AKDEDE
Türk Psikiyatri Dergisi (2026) 37:83-94
DOI:
10.5080/u27800

[Geri]    [PDF]    [Summary]    [Yazara Mail]
ÖZET

Amaç: Şizofreni, biyopsikososyal etmenlerin etkileşiminden kaynaklanan kronik bir psikiyatrik bozukluktur. Gerek bozukluğun kendisi gerekse bağlanma stilleri ve çocukluk çağı travmaları gibi psikososyal değişkenler şizofrenide gözlenen zihinselleştirme süreçlerindeki bozulmalarla ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, şizofreni tanılı bireylerde bağlanma stillerini değerlendirmek ve güvensiz bağlanma ile zihin kuramı, çocukluk çağı travmaları ve psikososyal işlevsellik arasındaki ilişkileri incelemektir.

Yöntem: Çalışmaya 45 şizofreni hastası ve 45 sağlıklı kontrol dâhil edilmiştir. Değerlendirmeler arasında Psikoz Bağlanma Ölçeği (PAM), Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçeği (DEZİKÖ), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ) ve Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği (PSP) yer almaktadır. Hastalara ayrıca Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) ve Calgary Depresyon Ölçeği (CDS) uygulanmıştır.

Bulgular: Şizofreni hastaları, kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek çocukluk çağı travması ve güvensiz bağlanma düzeyleri sergilemiş, buna ek olarak zihin kuramında bozulma ve daha düşük psikososyal işlevsellik göstermiştir. Şizofreni grubunda güvensiz bağlanma daha yüksek belirti şiddeti, artmış travma yükü ve daha düşük işlevsellik ile ilişkili bulunmuştur. Güvensiz bağlanma ile zihin kuramı arasında orta düzeyde negatif bir korelasyon saptanmıştır. Ancak çocukluk çağı travmasının güvensiz bağlanma ile zihin kuramı performansı arasındaki ilişkiye anlamlı şekilde aracılık etmediği belirlenmiştir.

Sonuç: Şizofreni tanılı bireylerde güvensiz bağlanma stilleri yaygındır ve daha yüksek belirti şiddeti ve daha düşük psikososyal işlevsellik ile ilişkilidir. Kaygılı bağlanma zihin kuramı performansında düşüşle ilişkili bulunmuş, ancak çocukluk çağı travmasının bu ilişkiye aracılık ettiğine dair kanıt elde edilmemiştir.

Anahtar Sözcükler: Bağlanma, psikososyal işlevsellik, şizofreni, travma, zihin kuramı

Seres Yazılım