English
 
   
Yetişkin Bağlanma Örüntüleri ile Psikopatoloji Belirtileri Arasındaki İlişkide Bilişsel Özelliklerin Aracı Rolü: Kontrol Odağı ve Tekrarlayıcı Düşünme

Psik. İ. Volkan GÜLÜM, Psik. İhsan DAĞ
2014; 25(4): 244-52
[PDF]    [Makaleyi Göster]    [Summary]    [Yazara Mail]
ÖZET

Amaç: Çalışmanın amacı, önceki çalışmalarca ortaya konmuş olan bağlanma ile depresyon, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve sosyal kaygı belirtileri arasındaki ilişkide kontrol odağı ve tekrarlayıcı düşünme gibi bilişsel değişkenlerin aracı rollerini incelemek ve bu çok boyutlu ilişkiye Bilişsel Kuram çerçevesinde bütüncül bir bakış sunmaktır.

Yöntem: Türkiye’nin farklı bölgelerindeki 9 ayrı ilden, 14 ayrı üniversitede eğitimine devam eden, 661 kadın ve 331 erkek olmak üzere toplam 992 öğrenci kontrol odağı değişkeni modelinin; aynı örneklemdeki 581 kadın ve 294 erkek, toplam 875 öğrenci de tekrarlayıcı düşünme modelinin örneklemini oluşturmaktadır. Kontrol Odağı Ölçeği, Tekrarlayıcı Düşünme Ölçeği, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II, Beck Depresyon Envanteri, Maudsley Obsesif-Kompulsif Belirti Ölçeği ve Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği katılımcılara sınıflarında toplu olarak uygulanmıştır. Veriler yapısal eşitlik modeli ve aracı değişken analizleri kullanılarak analiz edilmiştir.

Bulgular: Kadınlarda kaygılı bağlanma ile depresyon, OKB ve sosyal kaygı belirtileri arasındaki ilişkide kontrol odağının kısmi aracı rol üstlendiği, erkeklerde ise bu ilişkinin sadece depresyon belirtileri açısından ortaya çıktığı görülmüştür. Tekrarlayıcı düşünmenin hem kadınlar hem de erkeklerde kaygılı bağlanma ile depresyon, OKB ve sosyal kaygı belirtileri arasındaki ilişkide kısmi aracı roller üstlendiği saptanmıştır. Kaçınmacı bağlanma bağlamında ise anlamlı herhangi bir ilişkiye rastlanmamıştır.

Sonuç: Bağlanma ve psikopatoloji belirtileri arasındaki ilişkide bilişsel değişkenlerin önemli aracı roller üstleniyor olabileceği görülmüştür.


Anahtar Kelimeler: Bağlanma,  psikopatoloji, kontrol odağı, tekrarlayıcı düşünme