English
 
   
Otizm Spektrum Bozukluklarında Melatonin ve Sirkadiyen Ritim

A. Selma YENEN, H. Tuna ÇAK
2020; 31(3): 201-211
[PDF]    [Makaleyi Göster]    [Summary]    [Yazara Mail]
ÖZET
Amaç: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), erken çocukluk döneminde
başlayan sosyal-duygusal alanlarda yetersizlik, kısıtlı, tekrarlayıcı ilgi
alanları ve davranışlarla karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur.
Otizm spektrum bozukluğu fizyopatolojisi tam olarak aydınlatılamamış
olmakla birlikte, son zamanlarda sirkadiyen ritim ve melatonin
fizyolojisindeki farklılıkların OSB etyopatogenezine katkısı merak
edilen ve araştırılan bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu gözden
geçirme yazısında melatonin, sirkadiyen ritim ve OSB arasındaki
ilişkinin ele alınması amaçlanmıştır.
Yöntem: PubMed veri tabanında 1990-2019 yılları arasında yayınlanan
makaleler gözden geçirilmiş, konuyla ilgili alan yazınında öne çıkan
araştırmalar değerlendirme kapsamına alınmıştır.
Bulgular: Otizm spektrum bozukluğunda melatonin düzeyinde azalma
sık görülen bir bulgu olmakla birlikte OSB’ye sık eşlik ettiği bilinen
uyku bozukluklarının tedavisinde melatoninin yüz güldürücü sonuçlar
verdiği pek çok çalışmayla gösterilmiştir. Benzer şekilde sirkadiyen
ritim bozuklukları da OSB’de sıklıkla bildirilmekte ve sirkadiyen ritim
bozukluklarının nörogelişimin erken dönemlerinde sinaptik plastisiteye
etkisi üzerinden hastalığa duyarlılığı arttırabileceği düşünülmekte,
sirkadiyen saat gen mutasyonlarının OSB’de sık görüldüğü bildirilmektedir.
Sonuç: Melatonin ve sirkadiyen ritim ile OSB ilişkisini anlamak için
daha çok çalışma gereklidir. Elde edilecek veriler melatoninin sadece
OSB etiyolojisindeki rolüne ışık tutmakla kalmayacak, aynı zamanda
OSB’de erken müdahale seçenekleri için de yol gösterici olacaktır.
 
Anahtar Kelimeler: Melatonin, sirkadiyen ritim, otizm spektrum bozukluğu, nörogelişim, genetik, sinaptik plastisite, nörobiyoloji, uyku