English
 
   
Klinik Bir Örneklemde İşlevsel Olmayan Bilişlere İlişkin Ölçeklerin Kısa Versiyonları: Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği ve Otomatik Düşünceler Ölçeği

Ceren GÖKDAĞ, Servet KAÇAR-BAŞARAN
2020; 31(2): 113-121
[PDF]    [Makaleyi Göster]    [Summary]    [Yazara Mail]
ÖZET
Amaç: Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği (FOTÖ) ve Otomatik
Düşünceler Ölçeği (ODÖ), bilişsel kuram çerçevesinde işlevsel olmayan
bilişlerin incelenmesinde alanyazında sıklıkla kullanılan iki ölçektir.
Bu araştırmada, ülkemizde de hem klinik örneklemde hem de normal
örneklemde sıklıkla kullanılan bu iki ölçeğin kısa versiyonlarının
(FOTÖ-17, ODÖ-15 ve ODÖ-8) depresyon tanısı almış bir
örneklemde psikometrik özelliklerinin sınanması amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmaya DSM-IV-TR’ye göre majör depresif bozukluk
tanısı almış 136 yetişkin katılmıştır. Katılımcılara Fonksiyonel Olmayan
Tutumlar Ölçeği ve Otomatik Düşünceler Ölçeği’nin yanı sıra Beck
Depresyon Envanteri de uygulanmıştır.
Bulgular: FOTÖ-17 için yapılan doğrulayıcı faktör analizinde dört
farklı model test edilmiş, ölçeğin en iyi uyumu iki-faktör modeli
için sağladığı saptanmıştır. Bahsi geçen model için yapılan analizler,
ölçeğin tek boyutlu bir yapıyı desteklediğini göstermiş ve puanlamada
alt boyut puanlarındansa toplam puan kullanımını işaret etmiştir.
ODÖ-15 ve ODÖ-8 için yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonuçları,
ölçeklerin tek faktörlü yapısını desteklemektedir. FOTÖ ve ODÖ’nün
kısa versiyonlarının iyi ve mükemmel düzeyde iç tutarlık güvenilirlik
katsayıları mevcuttur. Ayrıca, fonksiyonel olmayan tutumlar ve
otomatik düşünceler ile depresif belirtilerin anlamlı düzeyde ilişkilerinin
olduğu görülmüştür.
Sonuç: FOTÖ-17, ODÖ-8 ve ODÖ-15 depresyon tanısı almış
bireylerde geçerli ve güvenilir ölçeklerdir. Yine de bulguların daha geniş
örneklemlerde teyit edilmesinin faydalı olacağı düşünülmektedir
 
Anahtar Kelimeler: Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği, Otomatik Düşünceler Ölçeği, depresyon, psikometrik özellikler, faktör analizi, kısa form