English
 
   
Travma Sonrası Büyüme: Gözden Geçirilmiş Son Model ile Kapsamlı Bir Değerlendirme

Pınar DURSUN, İbrahim SÖYLEMEZ
2020; 31(1): 57-68
[PDF]    [Makaleyi Göster]    [Summary]    [Yazara Mail]
ÖZET
Son 30 yıldır, zorlu deneyimlerle mücadelenin bireylerde olumlu
birtakım değişimlerin yaşanmasına yol açması anlamına gelen Travma
Sonrası Büyüme (TSB) kavramsallaştırma çalışmaları yeni bulgularla
gelişmeye devam etmektedir. Bu deneysel kanıtlar doğrultusunda,
Tedeschi ve arkadaşları TSB modelini hem bir süreç hem de bir sonuç
olarak öne sürmektedirler. TSB ile ilişkili psikolojik dayanıklılık,
sosyokültürel etkenler ve bilgelik gibi kavramların rolleri, gözden
geçirilmiş bu modelde daha belirgin hale gelmiştir. Yazarlar, nihai hedef
olarak hedonistik bir mutluluk ya da iyilik hali (well-being) yerine,
TSB alt boyutlarına ulaşmayı önermektedirler. Bununla beraber yeni
model süregelen stres ile bilgeliğin artmasını, sorun çözme becerilerinin
gelişmesini, yeni koşullara uygun yaşam senaryoları oluşturmayı, yaşama
anlam kazandırma ile var olan şemaların yeniden yapılandırılması
becerilerini de içermektedir. Ek olarak, son zamanlardaki çalışmalar,
TSB sürecinde, paradoksal bir şekilde olumlu değişim ile olumsuz
değişimin (Posttraumatic Depreciation/Travma Sonrası Yıpranma)
birlikte deneyimlendiğini, ancak az da olsa olumlu değişimin yani TSB
oranlarının daha fazla olduğunu göstermektedir. Bu yazının amacı, en
son araştırma bulguları ile gözden geçirilmiş son modeli açıklamak ve
alanyazın taraması ile klinik uygulamalara göz atmaktır.
 
Anahtar Kelimeler: Psikolojik travma, travma sonrası stres, travma sonrası büyüme, bilgelik