English
 
   
Alzheimer Tipi Demansta İç ve Dış Kaynaklı Dikkat: Konum Etkisi

Funda SALMAN, Banu CANGÖZ, Erguvan Tuğba ÖZEL KIZIL
2019; 30(3): 172-179
[PDF]    [Makaleyi Göster]    [Summary]    [Yazara Mail]
ÖZET
Amaç: İç kaynaklı dikkat (İKD); yukarıdan-aşağı süreçler tarafından
yönetilen, amaç-sürücülüğünde gerçekleştirilen bir beceri iken dış
kaynaklı dikkat (DKD); aşağıdan-yukarı süreçler tarafından yönetilen,
uyarıcı-sürücülüğünde gerçekleştirilen bir beceridir. Bu araştırmada
Alzheimer Hastalığında (AH) İKD ve DKD süreçlerinin hedefin
konumu (sol/sağ) açısından Uzamsal İpucu Paradigması (UİP)
aracılığıyla incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmaya 65-90 yaşları arasında, 28 AH tanısı almış
gönüllü (14 kadın, 14 erkek) ile 24 sağlıklı gönüllü (12 kadın, 12 erkek)
katılmıştır. Grup (AH, kontrol) değişkeni gruplar-arası; dikkat türü
(İKD, DKD), deneme türü (geçerli deneme/GD+, geçersiz deneme/
GD-), konum (sol, sağ) değişkenleri denek-içi olarak değişimlenmiştir.
UİP’den elde edilen ortalama tepki süresi ve doğruluk ölçümleri için iki
ayrı faktöriyel ANOVA yürütülmüştür.
Bulgular: AH’li katılımcılar İKD ve DKD’de kontrollere göre yavaş ve
yanlış tepkiler vermişlerdir. Ayrıca AH’li katılımcılar soldaki uyarıcıya
sağdakine göre GD+’larda hızlı, GD-’lerde doğru tepki verirken
DKD’nin GD-’lerinde hedef soldan geldiğinde sağdan geldiği koşula
göre daha doğru yanıt vermişlerdir.
Sonuç: AH, İKD ve DKD’de bozulmaya neden olmaktadır. AH’li
katılımcıların soldaki hedefe GD+’larda hızlı, GD-’lerde doğru yanıt
vermeleri görsel-uzamsal dikkatin sağ hemisferde yanallaştığına ilişkin
literatür bulguları ile uyumludur. Araştırmada AH’de literatür ile
uyumlu olarak DKD’de soldaki uyarıcıların lehine yanallaşma farkı elde
edilmiştir.
 
Anahtar Kelimeler: Alzheimer hastalığı, dikkat, sağ hemisfer, yanallaşma